Yetersiz ve dengesiz beslenme başta gelişen ülkeler olmak üzere tüm dünyanın en önemli sorunlarından birisi. Dengesiz ve sağlıksız beslenme bireylerin fiziksel, sosyal ve zihinsel gelişimleri yanında ekonomik gelişimini de etkileyebiliyor. Bu etkilerin en büyük kısmı bebekler ve çocuklarda görülüyor. Gelişme ve büyümenin en hızlı olduğu bu dönemde çocukların ve bebeklerin iyi beslenmesi gerekir. Bu dönemde beslenmenin temelini de anne sütü oluşturuyor. Anne sütü ile yeterince beslen(e)meyen çocuklarda malnütrisyon başta olmak üzere çok sayıda sağlık problemi ve hastalıklar ortaya çıkabiliyor. Anne sütü, bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişmelerine katkı sağlamasının yanında sosyal ve ekonomik getirileri olan ideal ve vazgeçilemez bir besin kaynağıdır.

Amerika Pediatri Akademisi (APA) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bebek ve anne sağlına yararları nedeniyle bebekler için ilk 6 ay sadece anne sütü verilmesini ve ek gıda ile birlikte 2 yıl anne sütüne devam edilmesini önermektedir (1).

2004 yılında Birleşik Devletleri’nde 2 yıl boyunca emziren annelerin oranı %73’lerde iken günümüzde bu oranın %83 olduğu görülüyor. Ancak hala 4 bebekten sadece 1’i ilk 6 ay boyunca sadece anne sütü alabiliyor. Çünkü annelerin yaklaşık %60’ı çeşitli nedenlerden ötürü önerilen süreden daha önce emzirmeyi sonlandırıyor. Bu durum sağlık açısından olumsuz etkileri doğuruyor ve sağlık sistemine ekonomik açıdan da önemli zarar nedeni. Sadece Birleşik Devletleri’nde bile anne sütü ile beslemenin düşük olmasının yıllık maliyeti 3 milyar dolar (2,3).

Anne Sütü İle Besleme Oranları

Dünya genelinde 12 ay boyunca emzirme oranının en yüksek olduğu yerler arasında Sahra Altı Afrika, Güney Asya ve Latin Amerika’nın bir kısmı yer alıyor. Yüksek gelirli ülkelerde bu oran %20’nin altına kadar düşüyor. Bu oranın Birleşik Krallık’ta %1’in altında, Birleşik Devletleri’nde %27, Norveç’te %35, İsveç’te ise %16 olduğu görülüyor (4).

Ülkemizde ise emzirme alışkanlığını araştırıldığında; emzirme temel özelliklere göre farklılıklar gösterse de 5 yaş altı çocukların %96’sının bir süre emzirildiği bilinmekte ancak sadece anne sütü ile emzirme oranının 2013 yılında %30 olduğu görülüyor (5). Bu oranın ne kadar düşük olduğu aşikar.

Anne sütü yenidoğanın ilk 6 ayda günlük gereksiniminin tümünü karşılamasının yanında, yaşamın ikinci yılında bile günlük enerji gereksiniminin %35’ni, protein gereksiniminin %55’ni, vitamin A gereksiniminin %80’ini rahatlıkla karşılıyor (6).

Son derece önemli olan anne sütünün bebek/çocuk açısından önemi nedir, onlara bakmakta fayda var.

Anne sütü
Yapılan çalışmalar anne sütünün eşsiz bir öneme sahip olduğunu gösteriyor.

Emzirmenin Faydaları

  1. Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Otitis Media

Yapılan çalışmalar ile 3 ay veya daha uzun süre emzirmenin otitis media olma riskini % 50 oranında azalttığı gösterilmiştir. Buna ek olarak sadece 6 ay boyunca emzirilen bebeklerde ciddi soğuk algınlığı ve kulak-boğaz enfeksiyonlarında % 63 oranında azalma tespit edilmiş (7).

  1. Gastrointestinal Sistem Enfeksiyonları

Hollanda’da yapılan kohort çalışmada herhangi bir dönemde bebeği emzirmenin spesifik olmayan gastrointestinal sistem enfeksiyonlarının görülme sıklığında % 64’lük bir azalma sağladığı gösterildi ve bu etki emzirmenin kesilmesinden sonra 2 ay boyunca sürüyor (7).

  1. Nekrotizan Enterokolit

1983-2005 yılları arasında gerçekleştirilen 4 randomize klinik araştırmanın meta-analizleri, pereterm doğam bebeklerin anne sütü ile beslenmesinin nekrotizan enterokolit insidansında (NEC) önemli bir azalma (%58) sağladığı görülmektedir (8).

  1. Ani Bebek Ölümü Sendromu ve Bebek Ölümleri

Bebeğin doğumundan sonraki ilk 1 aylık emzirme sonrasında ani bebek ölüm riski %50 oranında azalıyor. Yapılan istatistiksel çalışmalar sonrasında Birleşik Devletleri’nde ani bebek ölümü ile sonuçlanan vakaların %21’inin sebebi olarak anne sütü ile beslenmemiş olması olarak gösterildi (9,10).

  1. Alerjik hastalıklar

En az 3-4 ay boyunca düzenli emzirme; astım, atopik dermatit ve egzama gibi alerjik hastalıkların riskinde % 27-42 oranında azalma olduğu görülüyor (11).

  1. Çölyak hastalığı

İlk glütene maruz kalınma anından itibaren düzenli olarak emzirilen bebeklerde çölyak hastalığı gelişme riski % 52 daha düşük olduğu yapılan çalışmalar sonucunda gösterilmiştir. Genel olarak kritik koruyucu faktör, glütene maruz kalmanın zamanlaması değil, ilk glüten alımı sırasında emzirmenin üst üste gelmesi olarak görülmektedir (12).

  1. İnflamatuvar barsak hastalığı:

Birleşik Krallık’ta yapılan bir metaanaliz çalışmasında emzirilen bebeklerin çocukluk çağı inflamatuvar barsak hastalığına yakalanma olasılığının % 31 daha az olduğu görülmüştür (12).

  1. Obezite

Obezite oranları emzirilen bebeklerde önemli ölçüde düşük olması sebebiyle obeziteyi önlemek için ulusal kampanyalar genellikle emzirme desteği ile başlar. Her ne kadar obezite çalışmalarını çok sayıda faktör etkilese de bebeklik döneminin herhangi bir döneminde düzenli olarak emzirilen bebeklerin ergen ve yetişkin dönemde obez olma riski %15-30 oranında azalıyor. Ayrıca emzirme süresi ile obezite ters orantılıdır; emzirilerek geçirilen her 1 ay, obezite oluşma riskinde % 4’lük bir azalma sağlamaktadır (13,14).

  1. Diyabet

Yapılan çalışmalar, en az 3 ay boyunca emzirmenin tip 1 diyabet riskinde % 30’a kadar azalma sağladığı ve bu azalmanın tip 2 diyabette % 40’a kadar çıkabildiği gösterilmiştir (15).

  1. Çocukluk lösemi

2010 yılında yayımlanan ESCALE çalışmasına göre; 6 ay veya daha uzun süre emzirmek, çocukluk dönemi lösemi riskinde % 15-20’lik bir azalma sağlamaktadır (16).

Anne sütüyle beslenen ve ticari bebek maması ile beslenen bebekler arasındaki nörogelişimsel sonuçta istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar bildirilmiştir (9). Randomize yapılan Promotion of Breastfeeding Intervention Trial çalışmasına göre emzirilen bebeklerin nörogelişimi emzirilmeyen bebeklere göre daha hızlı ve sağlam olduğu görülmektedir (17).

Sonuç olarak; konu ile ilgili yapılan çalışmalar gösteriyor ki kontrendikasyonlar olmadığı sürece bebeğin, çocuğun anne sütü ile beslenmesi sağlıklı bir yaşam açısından olmazsa olmazdır.

Referanslar:
  1. Eidelman AI, Schanler RJ, Johnston M, Landers S et al. Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics 2012; 129(3): 827-41.
  2. Eidelman, A. I., & Schanler, R. J. (2012). Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics.
  3. Facts | Breastfeeding | CDC. Retrieved from https://www.cdc.gov/breastfeeding/data/facts.html
  4. Victora, C. G., Bahl, R., Barros, A. J., França, G. V., Horton, S., Krasevec, J., … & Group, T. L. B. S. (2016). Breastfeeding in the 21st century: epidemiology, mechanisms, and lifelong effect. The Lancet, 387(10017), 475-490.
  5. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2013, Beslenme Durumu Ve Çocuk Sağlığı, s:157-174, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Ankara, Türkiye
  6. World Health Organization. (2009). Infant and young child feeding: model chapter for textbooks for medical students and allied health professionals.
  7. Duijts, L., Jaddoe, V. W., Hofman, A., & Moll, H. A. (2010). Prolonged and exclusive breastfeeding reduces the risk of infectious diseases in infancy. Pediatrics, 126(1), e18-e25.
  8. Sullivan, S., Schanler, R. J., Kim, J. H., Patel, A. L., Trawöger, R., Kiechl-Kohlendorfer, U., … & Laroia, N. (2010). An exclusively human milk-based diet is associated with a lower rate of necrotizing enterocolitis than a diet of human milk and bovine milk-based products. The Journal of pediatrics, 156(4), 562-567.
  9. American Academy of Pediatrics. (2007). Breastfeeding and maternal and infant health outcomes in developed countries. AAP Grand Rounds, 18(2), 15-16.
  10. Chen, A., & Rogan, W. J. (2004). Breastfeeding and the risk of postneonatal death in the United States. PEDIATRICS-SPRINGFIELD-, 113(5; ISSU 1), 1386-1386.
  11. Greer, F. R., Sicherer, S. H., & Burks, A. W. (2019). The Effects of Early Nutritional Interventions on the Development of Atopic Disease in Infants and Children: The Role of Maternal Dietary Restriction, Breastfeeding, Hydrolyzed Formulas, and Timing of Introduction of Allergenic Complementary Foods. Pediatrics, 143(4), e20190281.
  12. Barclay, A. R., Russell, R. K., Wilson, M. L., Gilmour, W. H., Satsangi, J., & Wilson, D. C. (2009). Systematic review: the role of breastfeeding in the development of pediatric inflammatory bowel disease. The Journal of pediatrics, 155(3), 421-426.
  13. Centers for Disease Control and Prevention (CDC. (2011). Vital signs: hospital practices to support breastfeeding–United States, 2007 and 2009. MMWR. Morbidity and mortality weekly report, 60(30), 1020.
  14. Ip, S., Chung, M., Raman, G., Trikalinos, T. A., & Lau, J. (2009). A summary of the Agency for Healthcare Research and Quality’s evidence report on breastfeeding in developed countries. Breastfeeding medicine, 4(S1), S-17.
  15. Das, U. N. (2007). Breastfeeding prevents type 2 diabetes mellitus: but, how and why?. The American journal of clinical nutrition, 85(5), 1436-1437.
  16. Rudant, J., Orsi, L., Menegaux, F., Petit, A., Baruchel, A., Bertrand, Y., … & Tandonnet, J. (2010). Childhood acute leukemia, early common infections, and allergy: The ESCALE Study. American journal of epidemiology, 172(9), 1015-1027.
  17. Vohr, B. R., Poindexter, B. B., Dusick, A. M., McKinley, L. T., Wright, L. L., Langer, J. C., & Poole, W. K. (2006). Beneficial effects of breast milk in the neonatal intensive care unit on the developmental outcome of extremely low birth weight infants at 18 months of age. Pediatrics, 118(1), e115-e123.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz