Astım; hırıltılı solunum, nefes darlığı ve öksürük semptomları ile karakterize, hava yolu inflamasyonu ve değişen derecelerde hava yolu obstrüksiyonu sonucu gelişen kronik bir hastalıktır. Hava yolu obstrüksiyonu sıklıkla geri dönüşlüdür ancak bu süreç, hastanın hayat konforunu olumsuz etkilemektedir. Günümüzde yaklaşık 300 milyon kimse, astım hastası tanısı almış durumda. (1,2)

Astım hastalığını ortaya çıkaran nedenler arasında; genetik, çevre, beslenme, erken yaşta antibiyotik kullanımı, solunum sistemi enfeksiyonları, sigara maruziyeti gibi sebepler yer almaktadır. (3)

Yazıda, erken yaşta antibiyotik kullanımının astım hastalığı ile arasındaki ilişkiyi inceleyeceğiz.

Öncelikle antibiyotiğe kısaca değinmek gerekirse; sülfonamidlerin 1936’da, penisilinin 1941’de keşfinden sonra antibiyotiklerin ‘’altın çağı’’ başlamıştır. En sık reçete edilen ilaçlar sıralamasında ağrı kesicilerden sonra ikinci sırada antibiyotikler yer almaktadır. (4)

Antibiyotiklerin reçete edilmesinden kullanılmasına kadarki süreçte, birçok sorun da beraberinde gelmektedir.

Bunlardan bazıları;


1. Etkin olmadığı durumlarda antibiyotik kullanımları,
2. Uygun olmayan dozlarda antibiyotik kullanımları,
3. Antibiyotik verilmesine aşırı güven,
4. Hastanın ek sorunlarının çözüme kavuşturulmaksızın antibiyotiğin başlanması,
5. Kültür sonucu eksikliğine bağlı kullanımdır.

Onlarca soruna sahipken başka hastalıklarla arasında bağ olması, olayı daha korkunç hale dönüştürüyor.

Antibiyotik Kullanımı ile Astım Arasında İlişki Var mı?

2018 yılında Costa Rica’da 2.817 okul çağı çocuğun dahil edildiği bir çalışmada; çocukların ilk 1 yaşta antibiyotik kullanması astım hastalığını %130 kat artırdığı gözlenmiştir. Aynı çalışmada evde sigara maruziyetinin astım hastalığını sadece %4 artırdığı gözlenmiştir. Astım hastalığının daha çok ilk 5 yaşta görüldüğü düşünüldüğünde çalışmanın ne kadar değerli olduğu ve akılcı antibiyotik kullanımının önemi gözler önüne serilmiştir. (5)

2018 yılında yayınlanan ve Kanada’da yapılan bir diğer çalışmaya ise 213.661 çocuklu annenin verileri dahil ediliyor. Kohort çalışma özelliğine sahip olmakla birlikte gebelik süresince ve gebelik sonrasında antibiyotik kullanımının çocuktaki astımı nasıl etkileyeceği araştırılıyor. Gebelik sonrasında 9.3 yıl kadar takip ediliyor. Gebelik boyunca kullanılan antibiyotiğin çocuklardaki astımı %27, gebelik sonrası kullanılan antibiyotiğin ise %32 artırdığı tespit ediliyor. Bunun sebebi olarak antibiyotiklerin mikrobiyotayı olumsuz etkilemesi olarak gösteriliyor. (6)

CDC’nin verilerine de yer veren çalışmaya göre; ayaktan gelen hastaların %12.6’ sına antibiyotik reçete ediliyor ve yazılan tüm antibiyotiklerin %30’unun gereksiz olduğu belirtiliyor. (7)

Yakın bir zamanda yapılan çalışmaya göre;Japonya’da yapılan retrospektif bir çalışmaya göre; doğum sonrası ilk 1 yaş çocukların antibiyotik kullanmasının çocuktaki astımı güçlü bir şekilde artırdığı gösterilmiştir. Artışın %143 olduğu gösterilmiş olup makrolid grubu antibiyotiğin diğer antibiyotik türlerine göre astımı daha fazla tetikleyebileceği ortaya konmuştur. (8) Bunun sebebi olarak, antibiyotiklerin insan mikrobiyotasını etkilemesi olarak gösterilmiştir. (9) Çalışma Mart 2018’de yayınlanmıştır.

Çocukların ilk 1 yaştaki antibiyotik kullanım sebeplerine de bakıldığında solunum sistemi hastalıkları başta olmak üzere çeşitli sebepler bildirilmiştir. (10) Şüphesiz, antibiyotik gerekli ise kullanılmalıdır. Hekim bilgisi dahilindeki tüm uygulamaların devam etmesi gerekmektedir.

Bir başka çalışma ise; J. Penders ve arkadaşları tarafından yapılan; 21 çalışmanın dahil edildiği bir meta-analiz çalışması. Çalışmanın sonucuna göre ilk 1 yaşta antibiyotik kullanımı çocuklardaki astımın %27 artmasına neden oluyor. (11) Bunun nedeninin ilk 1 yaşta çocuklardaki mikrobiyotanın çocuk immünregülasyonunda önemli bir rol üstlenmesi olarak gösteriliyor. Çalışma, 2011 yılında European Respiratory Journal’da yayınlanıyor. (12)

Antibiyotik Kullanımı Astım Hastalığını Etkiliyor mu?

Nisan 2018’de yayınlanan bir orijinal araştırmada; sağlık sigortası kapsamındaki 792.130 bebeğe ait tıbbi kayıtlar geriye dönük olarak değerlendiriliyor. Hayatlarının ilk 6 ayında antibiyotik verilen bebeklerde; astım riski %109 artarken, alerjik rinit görülme riski %75, anafilaksi riski %51, alerjik konjuktivit riski de %42 artış göstermiştir. Çalışma, JAMA Pediatrics’te yayınlandı. (13)

Görüldüğü üzere; erken yaşta antibiyotik kullanımı beraberinde sıkıntıları da getirmektedir. O yüzden bu konuya dikkat çekilmeli ve önlemler alınmalıdır.

Sonuç olarak

Antibiyotik sadece gerektiği durumda kullanılmalı.  Bunun kararını hasta veya hasta yakınlar değil, hekimin kendisi vermelidir. Uygun ilaç, uygun dozda, uygun sürede kullanılmalı. Yani akılcı ilaç uygulamasına önem verilmelidir. Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılmalı ve hekiminiz belirtmediği sürece asla antibiyotik kullanmamalısınız.

Sağlık bu, kaybedildiğinde geri gelmeyebilir.

Önem verin!

Referanslar:
  1. Aït-Khaled, N., Enarson, D., & Bousquet, J. (2001). Chronic respiratory diseases in developing countries: the burden and strategies for prevention and management. Bulletin of the World Health Organization, 79, 971-979.
  2. Bousquet, J., Bousquet, P. J., Godard, P., & Daures, J. P. (2005). The public health implications of asthma. Bulletin of the World Health Organization, 83, 548-554.
  3. Subbarao, P., Becker, A., Brook, J. R., Daley, D., Mandhane, P. J., Miller, G. E., … & Sears, M. R. (2009). Epidemiology of asthma: risk factors for development. Expert review of clinical immunology, 5(1), 77-95.
  4. Ünüvar, E. (2010). Main rules for rational antibiotics use in pediatrics. Turkish Archives of Pediatrics, 45(Supp: 1), 50-52.
  5. Soto-Martínez, M. E., Yock-Corrales, A., Camacho-Badilla, K., Abdallah, S., Duggan, N., Avila-Benedictis, L., … & Soto-Quirós, M. E. (2019). The current prevalence of asthma, allergic rhinitis, and eczema related symptoms in school-aged children in Costa Rica. Journal of Asthma, 56(4), 360-368.
  6. Loewen, K., Monchka, B., Mahmud, S. M., Jong, G. T., & Azad, M. B. (2018). Prenatal antibiotic exposure and childhood asthma: a population-based study. European Respiratory Journal, 52(1), 1702070.
  7. Fleming-Dutra, K. E., Hersh, A. L., Shapiro, D. J., Bartoces, M., Enns, E. A., File, T. M., … & Lynfield, R. (2016). Prevalence of inappropriate antibiotic prescriptions among US ambulatory care visits, 2010-2011. Jama, 315(17), 1864-1873.
  8. Yoshida, S., Ide, K., Takeuchi, M., & Kawakami, K. (2018). Prenatal and early‐life antibiotic use and risk of childhood asthma: A retrospective cohort study. Pediatric Allergy and Immunology, 29(5), 490-495.
  9. Nobel, Y. R., Cox, L. M., Kirigin, F. F., Bokulich, N. A., Yamanishi, S., Teitler, I., … & Raju, K. (2015). Metabolic and metagenomic outcomes from early-life pulsed antibiotic treatment. Nature communications, 6, 7486.
  10. Busse, W. W., Lemanske Jr, R. F., & Gern, J. E. (2010). Role of viral respiratory infections in asthma and asthma exacerbations. The Lancet, 376(9743), 826-834.
  11. Penders, J., Kummeling, I., & Thijs, C. (2011). Infant antibiotic use and wheeze and asthma risk: a systematic review and meta-analysis. European Respiratory Journal, 38(2), 295-302.
  12. Sudo, N., Sawamura, S. A., Tanaka, K., Aiba, Y., Kubo, C., & Koga, Y. (1997). The requirement of intestinal bacterial flora for the development of an IgE production system fully susceptible to oral tolerance induction. The Journal of Immunology, 159(4), 1739-1745.
  13. Mitre, E., Susi, A., Kropp, L. E., Schwartz, D. J., Gorman, G. H., & Nylund, C. M. (2018). Association between use of acid-suppressive medications and antibiotics during infancy and allergic diseases in early childhood. JAMA pediatrics, 172(6), e180315-e180315.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz